Ο Ευρώτας στην πρώτη σελίδα (2): ένα άρθρο του 1840 και οι στίχοι του Παναγιώτη Σούτσου

ΣΟΥΤΣΟΣ Ευρώτας 1840 1

«Ο ποταμός Ευρώτας», Αποθήκη των ωφελίμων γνώσεων, Απρίλιος 1840, σ. 49-51.

Το περιοδικό Αποθήκη των ωφελίμων γνώσεων εκδιδόταν στη Σμύρνη από το 1837 ως το 1844, με πρωτοβουλία προτεσταντών μισσιονάριων. Ήταν το ελληνικό ανάλογο του επιτυχημένου βρετανικού περιοδικού Penny Magazine. Από εκεί –όπως έχουμε δει σε παλαιότερη ανάρτηση– προέρχεται το χαρακτικό που εικονίζει την παλιά τοξωτή γέφυρα του Ευρώτα (που είναι έργο του Stackelberg). Αλλά και το μεγαλύτερο μέρος του άρθρου είναι μετάφραση από το αντίστοιχο άρθρο του Penny Magazine. Έχει ωστόσο προστεθεί στην αρχή ένα ποίημα, χωρίς όμως να αναφέρεται το όνομα του ποιητή. Πρόκειται για ένα κομμάτι ενός μεγαλύτερου ποιήματος, γραμμένου από έναν από τους πιο γνωστούς Έλληνες ποιητές εκείνης της εποχής, τον Παναγιώτη Σούτσο, με τίτλο «Ο ερχομός του Όθωνος στην Ελλάδα, ή τα ερείπια της παλαιάς Σπάρτης», που είχε δημοσιευθεί -στην πρώτη του μορφή- στην εφημερίδα Ήλιος του Ναυπλίου τον Δεκέμβριο του 1833. Ένα ποίημα με πολύ έντονη την χαρακτηριστική ρομαντική μελαγχολία, εμπνευσμένο κυρίως από το διάσημο Οδοιπορικό του Σατωμπριάν. Επίσης, στο τέλος του άρθρου έχει προστεθεί μια μικρή αναφορά στην πρόοδο της νεοσύστατης Νέας Σπάρτης (η οποία δεν είχε ακόμα ιδρυθεί το 1833, όταν δημοσιεύτηκε το άρθρο του Penny Magazine).

ΣΟΥΤΣΟΣ Ευρώτας 1840 2

ΣΟΥΤΣΟΣ Ευρώτας 1840 3

Παραθέτω του στίχους του ποιήματος του Σούτσου για ευκολότερη ανάγνωση:

Kύλλα, της Σπάρτης ποταμέ, τα ρεύματά σου κύλλα!

Eις τον αφρόν σου τα ωχρά και μαραμένα φύλλα

Tου κρύου φθινοπώρου

Mε σιωπήν ακολουθούν το βροντερόν σου κύμα·

Kαθώς αυτά, σ’ακολουθώ σιωπηλός, με βήμα

Θρηνούντος οδοιπόρου.

Που είν’Eυρώτα οι καιροί εκείν’ οι δοξασμένοι,

Ως κύκνος, όταν έπαιζεν η θαυμαστή Eλένη

στα κρύσταλα νερά σου,

Kαι με τον Aγησίλαον ο ήρως ο Θηβαίος

Oπόταν ηγωνίζετο ακούραστος, δρομαίος

Ωσάν τα ρεύματά σου;

Hχώ αρχαία δεν λαλεί την σήμερον καμμία.

Kατήφεια και σιωπή και θλίψις κ’ ερημία

την όχθην σου κατέχει,

Kαι άλλο δεν ακούγεται παρά των καλαμώνων

O συριγμός, και η βοή του κύματός σου μόνον,

οπού βροντά και τρέχει.

Nα του Λυκούργου η πατρίς, η γη των αθανάτων,

H γη μεγάλων πράξεων, μεγάλων ονομάτων!

Ώ της Πελοποννήσου

Bασίλισσα! ώ Σπάρτη μου! σ’ ασπάζομαι με σέβας,

K’ εγγίζουσα τους πόδας μου με πυρπολεί τας φλέβας

Η γηραλέα γη σου.

Θρηνώδης θέα!.. σκέλεθρον της γης η πρώτη χώρα·

Kαι εις το κενοτάφιον του Λεωνίδου τώρα

Mανδρίζονται οι βόες·

Tου Kλεομένους, σπήλαιον, ή αχυρών ο οίκος·

Kαι τα θηρία κατοικούν η λέαινα, ο λύκος,

όπου οι πρώτοι νόες.

Advertisements

Οι γεωλογικοί χάρτες της Πελοποννήσου του ‘Αλφρεντ Φίλιπσον (1892)

Οι γεωλογικοί  χάρτες από τη διατριβή για την Πελοπόννησο του Άλφρεντ Φίλιπσον (Alfred Philippson, Der PeloponnesVersuch einer Landeskunde auf geologischerGrundlage, Βερολίνο: R. Friedländer, 1892) τη σημαντικότερη γεωγραφική μελέτη για την Πελοπόννησο (δείτε περισσότερα εδώ)

lakonia 1

lakonia 2

Messiniaargolida

ileia 2

ileia 1

Πώς ο γεωγράφος Άλφρεντ Φίλιπσον αναπολούσε την κοιλάδα της Σπάρτης μέσα στο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης

Ο Άλφρεντ Φίλιπσον (Alfred Philippson, 1864-1953) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους γεωγράφους και σίγουρα ο σημαντικότερος γεωγράφος της εποχής του που ασχολήθηκε με τη Μεσόγειο, τον ελληνικό χώρο, και ειδικότερα με τη Πελοπόννησο. Γεννήθηκε στη Βόννη και ήταν γιος του ραβίνου Ludwig Philippson, ο οποίος το 1837 είχε ιδρύσει την Allgemeine Zeitung des Judentums, μια από τις σημαντικότερες εφημερίδες για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των Εβραίων της Γερμανίας. Το 1886 πήρε το διδακτορικό του, το 1887 άρχισε τις μελέτες του στην Ελλάδα και το 1891 πήρε την υφηγεσία με τη διατριβή του για την Πελοπόννησο: Alfred Philippson, Der Peloponnes: Versuch einer Landeskunde auf geologischer Grundlage, Βερολίνο: R. Friedländer, 1892. Ο τίτλος της διατριβής του (Πελοπόννησος, απόπειρα μιας περιφερειακής μελέτης πάνω σε γεωλογική βάση) ήθελε, όπως γράφει ο ίδιος στα απομνημονεύματά του, να υπογραμμίσει ότι ακολουθούσε την μέθοδο του δασκάλου, του Ferdinand von Richthofen, πατέρα της γεωμορφολογίας, σύμφωνα με την οποία «η μελέτη της χώρας βασίζεται στη γεωλογία, το ίδιο όπως και στη φύση όλα τα γνωρίσματα της επιφάνειας της γης εξαρτώνται λίγο-πολύ από τους βράχους και τη γεωλογική δομή». Ο Richthofen τον είχε συμβουλεύσει να επιλέξει ως θέμα για την επί υφηγεσία διατριβή του την Πελοπόννησο, «μια περιοχή σχετικά μικρή, καλά οριοθετημένη και με υψηλότατο γεωλογικό, γεωγραφικό και ιστορικό ενδιαφέρον, η οποία είχε  δεν είχε μελετηθεί παρά ατελώς και με ξεπερασμένες μεθόδους και απόψεις από την Expédition de la Morée στη δεκαετία του 1830.»

(Μπορείτε να δείτε εδώ τους γεωλογικούς χάρτες της Πελοποννήσου που δημοσιεύτηκαν στη διατριβή)

Image

Γεωλογικός χάρτης της Λακωνίας από τη διατριβή του Φίλιπσον για την Πελοπόννησο (1892)

Image

«Προφίλ» της Πελοποννήσου, από τη Μεθώνη ως την κοιλάδα της Σπάρτης από τη διατριβή του Φίλιπσον (1892)

Συνέχεια