17 Ιουνίου 1829: τα μέλη της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής περνούν τη γέφυρά του Ευρώτα

Image

Prosper Baccuet, «Pont de Eurotas» (Expédition scientifique de Morée – Atlas, 1835, pl. XXVIII).

Το χαρακτικό αυτό, δημοσιευμένο το 1835 στον Άτλαντα της Expédition scientifique de Morée, είναι ζωγραφισμένο από τον Prosper Baccuet (1797-1854), αξιωματικό του στρατού και ζωγράφο που μετείχε στην Επιστημονική Αποστολή του Μοριά έχοντας αναλάβει καθήκοντα τοπιογράφου. Μπορούμε, βέβαια, να συγκρίνουμε αυτή την κάπως άτεχνη ή υπερβολικά ‘ρομαντική’ απεικόνιση του γεφυριού του Κόπανου από τον Baccuet με την πολύ μεγαλύτερη ρεαλιστικότητα και ακρίβεια του αντίστοιχου έργου του Stackelberg. Η διαδρομή της αποστολής περιγράφεται από τον επικεφαλής της, τον Bory de Saint-Vincent. Στις 17 Ιουνίου του 1829 η ομάδα των Γάλλων, ερχόμενη από την Τριπολιτσά με κατεύθυνση προς το Μυστρά, φτάνει στο Χάνι του Βουρλιά.

Image

Bory de Saint-Vincent

«Aπό αυτό το γραφικό και πράσινο μέρος φάνηκε η πεδιάδα του Μιστρά σ’ όλη της τη μεγαλοπρέπεια: κλεινόταν από τις απόκρημνες και σκούρες πλαγιές του Πενταδάκτυλου, οι αγέρωχες κορφές του οποίου δεν είχαν ακόμα βγάλει τις λαμπερές τους κορώνες από πάγους· προσπερνώντας λοιπόν το δροσερό χωριουδάκι των Βουτιάνων, που έμεινε στα αριστερά μας με τις λεύκες του, κατεβήκαμε κατά μήκος ενός χειμάρρου πολύ βαθουλωτού, τα ασβεστολιθικά τοιχώματα του οποίου είναι σκαμμένα σε σπηλιές. Το μονοπάτι είναι αρκετά καλά χαραγμένο, αν και πετρώδες, και σε μερικά σημεία είναι σκαλισμένο σε σκαλιά· είναι ακόμα μια ολόκληρη λεύγα [γύρω στα 4 χλμ] από το Χάνι του Βουρλιά μέχρι τον Ευρώτα, τον οποίο περνάμε από μια πολύ γραφική γέφυρα (εικ. XXVIII), στην οποία μπαίνουμε περνώντας μέσα από ένα σωρό από βράχια που έχουν καταρρεύσει. Στην απέναντι όχθη η γέφυρα ενώνεται με τον δρόμο που έρχεται από το Λεοντάρι, για τον οποίο μίλησα πιο πάνω. Ο ποταμός, που έρχεται από τα βορειοδυτικά, φέρει στο σημείο αυτό το όνομα Καραβάς· το χάνει λίγο πιο κάτω στην πεδιάδα, αφού ενωθεί με τον παραπόταμο που έρχεται από την Αράχοβα, και παίρνει το όνομα Ίρης, και όχι Βασιλοπόταμος, όπως λανθασμένα επιμένουν να λένε οι περιηγητές, αντιγράφονταςς ο ένας τον άλλο, όπως και όλοι οι χάρτες, ως και το δικό μας φύλλο 6, της μεγάλης έκδοσης για το Μοριά, όπου γλίστρησε το λάθος αποδεικνύοντας τι μπορεί να κάνει η δύναμη της συνήθειας.

Κάτω από τη γέφυρα, το ποτάμι είναι βαθύ, στενό και γρήγορο· τα νερά του έχουν επίσης το πιο γλυκό χρώμα. Αιχμάλωτος από τη γέννησή του, ανάμεσα στις βραχώδεις κάθετες όχθες του, στον βάθος μιας στενής κοιλάδας, ανοίγει στη συνέχεια, σαν ένα κανάλι συχνά αρκετά πλατύ, μέσα από πελώριες ροδοδάφνες που μπλέκονται με γιρλάντες αρκουδόβατων. Από τη γέφυρα και μετά αρχίζει και αυτή η αφθονία των Cannevères (Arundo Donax, L.) τα οποία οι ποιητές αναφέρουν ως καλάμια, και οι ωραίες συστάδες των οποίων, που θωπεύονται νωχελικά από τους ανέμους, δικαίως έδωσαν στον ποταμό της Λακωνίας το επίθετο καλλιδόναξ

Bory de Saint-Vincent, Expédition scientifique de Morée. Section de sciences physiques, 1ος τόμος: Relation, Παρίσι 1836.

Image

Εδώ βλέπετε λεπτομέρεια του χάρτη του Μοριά της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής. Ο δρόμος που πήγαινε από την Τριπολιτσά  στο Μυστρά (με κόκκινο χρώμα) περνούσε από το χάνι του Κρεβατά (Khani de Kravata) , το χάνι του Βουρλιά (Khani de Vourlia) και το γεφύρι του Κόπανου (Kopano-Gephyri).

Μπορείτε να δείτε εδώ έναν νεότερο χάρτη, γύρω στο 1900, με τον ίδιο δρόμο και τα χάνια κατά μήκος του.

Επίσης, μπορείτε να δειτε και άλλους χάρτες και απόψεις της περιοχής της Σπάρτης που δημοσίευσε η Γαλλική Επιστημονική Αποστολή.

Advertisements

Τα ερείπια της Σπάρτης το 1829, σε χάρτη της γαλλικής Expédition

Image

Στον δεύτερο τόμο της γαλλικής Επιστημονικής αποστολής του Μοριά, εκτός από τον χάρτη των περιχώρων της Σπάρτης που σχεδίασε ο Émile le Puillon de Boblaye δημοσιεύεται και ένας πιο λεπτομερής και ειδικός «Χάρτης μέρους των ερειπίων της Σπάρτης», σχεδιασμένος από τον αρχιτέκτονα Abel Blouet και τους συνεργάτες του.

Στη λεπτομέρεια του χάρτη (πάνω) βλέπουμε την περιοχή του Ευρώτα, και διακρίνουμε τα κυκλικά θεμέλια του μικρού ρωμαϊκού αμφιθεάτρου που περιέβαλλε το ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος, τα οποία ήταν εμφανή (όπως φαίνεται και από το χαρακτικό του Λε Ρουά το 1754). Στον χάρτη (κάτω) βλέπουμε όλα τα ορατά τότε ερείπια της αρχαίας Σπάρτης, αλλά και την τοπογραφία της περιοχής πέντε χρόνια πριν αρχίσει να δημιουργείται η νέα πόλη.

Image

Οι όχθες του Ευρώτα και τα περίχωρα της Σπάρτης το 1829, σε χάρτη της γαλλικής Expédition

Image

ImageΣτον δεύτερο τόμο της γαλλικής Επιστημονικής αποστολής του Μοριά που εξέδωσε ο Abel Blouet (του οποίου ήδη είδαμε μία άποψη της Σπάρτης και του Ευρώτα) δημοσιεύονται και δύο χάρτες της περιοχής της Σπάρτης. Αυτός εδώ είναι σχεδιασμένος από τον Émile le Puillon de Boblaye (1792-1843), ένα από τα πιο παραγωγικά μέλη της Expédition, στο γεωγραφικό τμήμα της. Ο Puillon de Boblaye είχε κάνει κλασικές σπουδές στο Λύκειο της Ρουέν, είχε σπουδάσει στην École polytechnique και από το 1813 ανήκε στο σώμα των μηχανικών-γεωγράφων του στρατού.

Ο χάρτης (κάτω) δείχνει μία «φέτα» της κοιλάδας του Ευρώτα, από τους πρόποδες του Ταΰγετου και τον Μιστρά μέχρι τα Μενελάια. Στην λεπτομέρειά του (πάνω) βλέπουμε τις όχθες του Ευρώτα και τα ορατά τότε ερείπια της αρχαίας Σπάρτης, μέρος της οποίας καταλήφθηκε, πέντε χρόνια αργότερα, από το σχέδιο της νέας πόλης.

Image

Η Σπάρτη και ο Ευρώτας το 1829 από τον Abel Blouet

Image

Η εικόνα αυτή δημοσιεύθηκε το 1833 στον δεύτερο τόμο της γαλλικής «Επιστημονικής αποστολής του Μοριά». (Expédition scientifique de Morée. Architecture, sculptures, inscriptions et vues du Péloponèse…, 2ος τόμος, Παρίσι: Firmin-Didot, 1833, Εικόνα 44). Εικονίζει τον έρημο χώρο της αρχαίας Σπάρτης, με τον Ευρώτα και τα Μενελάια στο βάθος, λίγα μόλις χρόνια πριν ξεκινήσει εκεί η ανοικοδόμηση της νέας πόλης,

Η «Επιστημονική αποστολή του Μοριά», που συγκροτήθηκε το 1829, με τη λήξη της Επανάστασης, παράλληλα με το γαλλικό εκστρατευτικό σώμα του Μαιζόν, ανέλαβε μια πολύπλευρη έρευνα και αποτύπωση (γεωγραφική, αρχαιολογική, φυσιοδιφική αλλά και τοπιογραφική) της Πελοποννήσου, η οποία κατέληξε σε μια εντυπωσιακή πολύτομη έκδοση.

Ο αρχιτέκτονας Abel Blouet (1795-1853) ήταν ο επικεφαλής του αρχιτεκτονικού τμήματος της Αποστολής, που είχε σαν βασικό καθήκον την αποτύπωση των ερειπίων, αλλά και τοπίων. Ο Blouet ήταν ο αρχιτέκτονας που ανέλαβε, το 1832, την ολοκλήρωση της μεγάλης Αψίδας του Θριάμβου στο Παρίσι, την οποία είχε ξεκινήσει ο Ναπολέοντας. Στον ίδιο τόμο ο Abel Blouet δημοσίευσε και πολύ ενδιαφέροντες και λεπτομερείς χάρτες,  τον “Χάρτη μέρους των ερειπίων της Σπάρτης”και τον χάρτη των περιχώρων της Σπάρτης που σχεδίασε ο Émile le Puillon de Boblaye .