Dominique Papety: Πανόραμα του Ευρώτα δίπλα στη Σπάρτη, 1846 (Μουσείο του Λούβρου)

Image

Η απεικόνιση ενός τοπίου που, 170 χρόνια μετά, περιμένει την καταστροφή του.

Τα σχέδια αυτά, που συνθέτουν ένα μεγάλο πανόραμα του τοπίου της Σπάρτης, ζωγραφίστηκαν τον Ιούνιο του 1846 από τον Γάλλο ζωγράφο Dominique Papety. Ο Dominique Papety (1815-1849) ήταν ένα από τα ταλέντα της σχολής του νεοκλασικισμού. Το 1846 ταξίδεψε στην Ελλάδα μαζί με τον φίλο του, ομοϊδεάτη (ήταν και οι δύο οπαδοί του ουτοπικού σοσιαλισμού του Φουριέ) και μαικήνα των τεχνών François Sabatier. Από την Ελλάδα ο Papety έφερε ένα μεγάλο σύνολο σχεδίων, τα οποία, όταν λίγο αργότερα πέθανε –σε ηλικία μόλις 34 ετών-, έμειναν στον Sabatier, ο οποίος και τα κληροδότησε στο Λούβρο.

Image

Image

Image

Image

Ανάμεσα σε αυτά τα σχέδια ξεχωρίζει το πανόραμα της Σπάρτης. Το τοπίο της έκανε ξεχωριστή εντύπωση στον Papety και τον Sabatier, τόσο για αισθητικούς όσο και για ιστορικούς και ιδεολογικούς λόγους, μια που ο μύθος της ‘Σπάρτης’ ήταν συνδεδεμένος με τις επαναστατικές και ουτοπιστικές ιδέες.

Ο Papety χρησιμοποίησε λίγες μόνο αποχρώσεις του γκρίζου και του πράσινου (μολύβι, ακουαρέλα και λευκό γκουάς πάνω σε πράσινο χαρτί) και ελάχιστο κόκκινο χρώμα, για να τονίσει τις ανθισμένες ροδοδάφνες.

Ζωγράφισε καθισμένος στις όχθες του Ευρώτα. Στο δεύτερο σχέδιο διακρίνονται τα –πολύ λίγα τότε– άσπρα σπίτια της καινούργιας πόλης της Σπάρτης. Στο κάτω μέρος των σχεδίων ο ζωγράφος σημειώνει ονόματα των επιμέρους στοιχείων του τοπίου όπως: «ο Ευρώτας», «ο Ταΰγετος», «η νέα Σπάρτη», «η οροσειρά του Μενελάιου», «ο Πλατανιστάς», και την ημερομηνία: «Σπάρτη, 12 Ιουνίου 1846».

Το τοπίο αυτό που απεικονίζεται στα σχέδια του Papety, δηλαδή η πλατιά κοίτη και οι όχθες του Ευρώτα στο ύψος Σπάρτης, είχε μέχρι σήμερα καταφέρει να διατηρήσει –παρά τα διάφορα προβλήματα- σε έναν μεγάλο βαθμό την ομορφιά του.

Σήμερα όμως, κινδυνεύει άμεσα με την πιο βάρβαρη καταστροφή, καθώς σε αυτό ακριβώς το σημείο που ζωγράφισε ο Papety ετοιμάζονται να φτιάξουν μια τσιμεντένια γέφυρα μήκους 185 μέτρων και ένα πελώριο τείχος από τσιμέντο, άσφαλτο και μπάζα που, θα κόψει την κοιλάδα στα δύο.

Advertisements

Ο Ευρώτας και ο Ταΰγετος, γύρω στο 1950

Image

Η φωτογραφία αυτή προέρχεται από το βιβλίο του Robert Liddell, The Morea (Λονδίνο, 1958). Ο Άγγλος λογοτέχνης και κριτικός Robert Liddell (1908-1992), που έζησε πολλά χρόνια στην Ελλάδα και τη γνώρισε καλά, θέλησε με αυτή τη φωτογραφία να αποδείξει στους αναγνώστες του βιβλίου του ότι, όπως γράφει, «η Σπάρτη έχει ένα από τα πιο όμορφα ρομαντικά σκηνικά».

Δυστυχώς, αυτό ακριβώς το μοναδικό «σκηνικό», υποβαθμισμένο τις τελευταίες δεκαετίες και απροστάτευτο, απειλείται σήμερα με μια βίαιη καταστροφή από ένα ανούσιο φαραωνικό έργο.

Ο Ταΰγετος και ο Ευρώτας από τον Κωνσταντίνο Μαλέα (1920)

Image

Κωνσταντίνος Μαλέας, «Σπάρτη», ελαιογραφία,  47 x 63,5 εκ., ιδιωτική συλλογή.

Ο πίνακας δεν φέρει χρονολογία αλλά το πιθανότερο είναι ότι  ζωγραφίστηκε, μαζί με αρκετούς άλλους πίνακες με θέμα το τοπίο της Σπάρτης, από τον Κωνσταντίνο Μαλέα στο ταξίδι που έκανε στη Σπάρτη το 1920, και εκτέθηκε στη μεγάλη ατομική έκθεση του καλλιτέχνη στο Ζάππειο. τον Μάρτιο του 1920.

«H κοιλάδα του Ευρώτα κάτω από τον Ταΰγετο είναι σίγουρα η ομορφότερη στην Ελλάδα» (Edward Hutton, 1928)

Image

Η παραπάνω φωτογραφία προέρχεται από το βιβλίο του Edward Hutton, A Glimpse of Greece. Ο Edward Hutton ήταν γνωστός συγγραφέας ταξιδιωτικής λογοτεχνίας (βλ. περισσότερα εδώ). Είχε εγκατασταθεί στη Φλωρεντία και ασχολήθηκε κυρίως με την Ιταλία. Ταξίδεψε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1926, μαζί με τον φίλο του λογοτέχνη Norman Douglas. Τόσο πολύ τους άρεσε η περιοχή της Σπάρτης, που αποφάσισαν να παραμείνουν για πολλές μέρες. Συνέχεια

Fred Boissonnas, Ο Ευρώτας και ο Ταΰγετος, 1903

BOISSONAS Greece Eurotas-Taygetus JPEG

Φωτογραφία του Ελβετού φωτογράφου Fred Boissonnas από το ταξίδι του στην Πελοπόννησο το 1903.

Ο ίδιος φωτογράφησε και το, πρόσφατα τότε γκρεμισμένο, γεφύρι του Κόπανου.

Η φωτογραφία δημοσιεύτηκε στο βιβλίο των Daniel Baud-Bovy & Fred. Boissonnas,En Grèce par monts et par vaux, 1910.