Η γέφυρα του Ευρώτα (γεφύρι του Κόπανου) το 1845 και το ταξίδι του Δούκα του Montpensier

btv1b53012671t

Αυτό το χαρακτικό, μια από τις πιο όμορφες απεικονίσεις του -γκρεμισμένου σήμερα- γεφυριού του Κόπανου, έχει ζωγραφιστεί το Σεπτέμβριο 1845 από τον Jules de Sinéty. Μας παρουσιάζει ένα στριγμιότυπο του ταξιδιού που έκανε στην Ελλάδα ένας από τους γιούς του τότε βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου-Φίλιππου, ο Δούκας του Montpensier, ή Aντώνιος της Oρλεάνης. Στη συνοδεία του Γάλλου πρίγκιπα ήταν και ο Antoine De Latour (1808-1881), ένας λόγιος που είχε αναλάβει την εκπαίδευσή του, και ο οποίος έγραψε την επίσημη αφήγηση του ταξιδιού καθώς και ο Jules Marie Vincent de Sinéty (1812-;), υποπλοίαρχος του γαλλικού πολεμικού ναυτικού στην φρεγάτα Gomer με την οποία ταξίδευε ο Δούκας και ερασιτέχνης ζωγράφος, ο οποίος φιλοτέχνησε τα σχέδια πάνω στα οποία βασίστηκαν τα χαρακτικά ενός πολυτελούς άλμπουμ που εκδόθηκε για το ίδιο ταξίδι, ανάμεσά τους και τη γέφυρα του Ευρώτα.
Η φρεγάτα Gomer (που εικονίζεται στο εξώφυλλο του άλμπουμ) αγκυροβόλησε στο Άστρος, και από εκεί ο Δούκας με την ακολουθία του κατευθύνθηκε προς τη Σπάρτη, περνώντας από τα χωριά του Πάρνωνα, τη Μελιγού τον Άγιο Πέτρο και την Αράχωβα. Ο Latour περιγράφει ως εξής την διαδρομή του καραβανιού από εκεί στη Σπάρτη:

«Την επομένη μέρα, 18 [Σεπτεμβρίου 1845] (δεν ξεχνιούνται τέτοιες ημερομηνίες), ο πρίγκιπας έπρεπε να φτάσει στη Σπάρτη: ξεκίνησε λοιπόν πολύ νωρίς το πρωί. Το μονοπάτι ακολουθεί διαδοχικά τις δυο όχθες ενός χείμαρρου που είναι ξερός το καλοκαίρι, αλλά είναι σκεπασμένος από πελώρια πλατάνια η σκιά των οποίων αναπληρώνει τη δροσιά των νερών· κατόπιν ανηφορίζει από μια καλλιεργημένη πλαγιά ως το χωριουδάκι του Βουρλιά. Αυτό το χωριό δεν έχει παρά δυο-τρία σπίτια. Ο πρίγκιπας έκανε στάση για να γευματίσει και για να περάσει η μεγάλη ζέστη· δεν απείχε πλέον παρά μια λεύγα από την κοιλάδα του Ευρώτα. Το μονοπάτι απ’όπου κατεβαίνει κανείς στον Ευρώτα, στενό και δύσκολο, δεν έχει τίποτα που να προετοιμάζει τα μάτια για την γοητευτική κοιλάδα του· έτσι η έκπληξη είναι διπλά ευχάριστη. Μετά από μια ώρα κοπιαστικής πορείας, το μονοπάτι, που σκιάζεται προς το τέλος από ευωδιαστές μυρτιές, στρίβει ξαφνικά δεξιά, και σας φέρνει σε μια γέφυρα με δύο τόξα που υψώνεται τολμηρά πάνω από έναν μικρό ποταμό, που οι όχθες του κρύβονται κάτω από ολάνθιστες ροδοδάφνες· αυτός ο ποταμός είναι ο Ευρώτας. Τα νερά του είναι διάφανα και γάργαρα, και οι ροδοδάφνες στις όχθες του, ρίχνουν μια μυστηριώδη και γλυκιά σκιά. […] Σίγουρα εδώ είναι που ο Λυκούργος διαλογίστηκε τους νόμους του, ο Άγις κι ο Αγησίλαος τις εκστρατείες τους, ο Λεωνίδας τον πέρασε για να πάει να πεθάνει στις Θερμοπύλες και εκείνη η αυστηρή νεολαία της Σπάρτης ερχόταν εδώ να βρει, μετά την πάλη και το κυνήγι, τα αρτύματα για τον μέλανα ζωμό. Αυτός ο ποιητικός ποταμός και η πλούσια κοιλάδα που γονιμοποιεί, δημιουργεί μια έντονη αντίθεση με την βαριά ανάμνηση της Σπάρτης, μια ανάμνηση την οποία δεν διαψεύδει ο χαρακτήρας των ερειπίων της. Ακολουθήσαμε επί μια ώρα, παράλληλα με τον Ευρώτα, ένα τελματώδες μονοπάτι και ξαφνικά, μπαίνοντας στα δεξιά σε ένα είδος ρεματιάς που χωρίζει δυο υψώματα, φτάσαμε στη θέση όπου ήταν κάποτε η Σπάρτη. Ένας λόφος που περιβάλλεται από τείχη, εδώ σίγουρα ήταν η Ακρόπολη. […]Αυτά τα ερείπια φέρουν τον χαρακτήρα της ιστορίας της· αυτό που αισθάνεται κανείς είναι ένας επώδυνοι και κάπως κρύοι λογισμοί. Επίσης αισθανόμαστε ένα είδος ανακούφισης όταν στρέψουμε τα βλέμματά μας από τη Σπάρτη προς την απολαυστική πεδιάδα που την περιβάλει. Κλεισμένη ανάμεσα στα δασωμένα βουνά που είχαμε περάσει και στην οροσειρά του Ταΰγετου, είναι κατάφυτη από μουριές και πορτοκαλιές· είναι ο πλούτος του Μιστρά. Κοιτάζοντας προς τον Μιστρά, ο πρίγκηπας είχε στα αριστερά του το μνημείο που οι ταξιδιώτες ονομάζουν τάφο του Λεωνίδα, ίσως γιατί δεν μπορούν να βρουν άλλο όνομα. […] Η σύγχρονη Σπάρτη, πολύ πρόσφατη, κόρη της νέας ελευθερίας, μεγάλωσε απέναντι στην άλλη και, θα λέγαμε, κάτω από τη σκέπη των αναμνήσεών της. Απέναντι υψώνεται ο Ταΰγετος, οι ψηλές κορφές του οποίου προβάλλουν καθαρά πάνω σε έναν ουρανό θαυμαστά καθαρό, και οι βαθιές χαράδρες του οποίου αναδεικνύουν ακόμα περισσότερο την γοητεία και τη γλυκύτητα της κοιλάδας. Στα πόδια του Ταΰγετου, βλέπουμε το Μιστρά, χαριτωμένη πόλη, που κατεβαίνοντας σιγά-σιγά χαμηλότερα έχει αφήσει πιο πάνω το μεσαιωνικό Μιστρά με τα ερειπωμένα σπίτια, τις γοητευτικές βυζαντινές εκκλησίες και το φράγκικο κάστρο του.»

(Antoine De Latour, Voyage de S.A.R. Monseigneur Le Duc de Montpensier à Tunis en Égypte, en Turquie et en Grèce, Παρίσι: A. Bertrand [1847], σ. 94-97.)

Ο Δούκας του Montpensier και η συνοδεία του στην Ακρόπολη της Σπάρτης. Στο βάθος φαίνονται ο Ταΰγετος και ο Μυστράς. Χαρακτικό βασισμένο σε σχέδιο του Jules de Sinéty.

Αφού μείνουν στη Σπάρτη και επισκεφθούν το Μιστρά, θα διασχίσουν τη Λαγκάδα του Ταΰγετου για να φτάσουν στην Καλαμάτα όπου θα τους περιμένει η φρεγάτα, που στο μεταξύ έχει παραπλεύσει τις ακτές της Λακωνίας.

Το κείμενο του Latour ακολουθεί το βασικά το πρότυπο του περίφημου Οδοιπορικού του Σατωμπριάν. Η μνήμη της αρχαίας Σπάρτης και η εικόνα των ερειπίων της προκαλούν «επώδυνους και κρύους λογισμούς» στον δάσκαλο του πρίγκιπα. Κι αυτό γιατί η Σπάρτη, στην Γαλλία εκείνης της εποχής, είναι συνδεδεμένη κυρίως με την Γαλλική Επανάσταση και τους Ιακωβίνους. Για τους συντηρητικούς η «βαριά ανάμνηση της Σπάρτης» είναι η βαριά ανάμνηση της ίδιας της Επανάστασης.

Τα χαρακτικά (που ως τελικό αποτέλεσμα οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στους χαράκτες) απεικονίζουν στιγμές του ταξιδιού, με τον πρίγκιπα και τους άλλους ταξιδιώτες να είναι συνήθως μέσα στο πλάνο, και τονίζουν τα πιο ‘γραφικά’ στοιχεία του τοπίου, απόκρημνα βουνά, βράχια, φαράγγια.
Στο χαρακτικό με τη γέφυρα βλέπουμε άλλους ταξιδιώτες να την διασχίζουν έφιπποι, άλλους να έχουν κατέβει στην όχθη του ποταμού και άλλους να ξεκουράζονται στην απέναντι όχθη.

export (6)

export (4)

Το γεφύρι του Κόπανου μπορείτε να το δείτε και εδώ σε μα φωτογραφία του όταν σωζόταν, και εδώ όπως ήταν λίγο μετά την κατάρρευσή του.

Advertisements

Το γοητευτικότερο ζωγραφικό τοπίο της Σπάρτης: ο Ταΰγετος από το αρχαίο θέατρο, του Έντουαρντ Ληρ (1849)

LEAR 65

Αυτό το τοπίο της Σπάρτης με τον χιονισμένο Ταΰγετο βρίσκεται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη στην Αθήνα, και το ζωγράφισε στις 23 Μαρτίου του 1849 ο Έντουαρντ Ληρ (Edward Lear 1812-1888), ένας από τους πιο σημαντικούς Βρετανούς τοπιογράφους του 19ου αιώνα.  Ο Ληρ είναι μάλλον ακόμα περισσότερο γνωστός από τα ‘limericks’ του, τα σουρεαλιστικά στιχάκια και σκιτσάκια, και ένα από τα διασημότερα βιβλία για παιδιά, το Βιβλίου των ανοησιών (The Book of Nonsense, 1846).1862ca-a-book-of-nonsense--edward-lear-001

c_0Ένα μεγάλο μέρος της ζωής του το πέρασε σε ταξίδια, όπου δούλευε ασταμάτητα ζωγραφίζοντας τοπία. Το πρώτο του ταξιδιωτικό βιβλίο με τοπία για την Ιταλία, το 1846, είχε αρκετά μεγάλη επιτυχία, ώστε η βασίλισσα Βικτωρία να τον καλέσει να της κάνει μαθήματα σχεδίου. Το καλοκαίρι του 1848 ο Lear έφτασε για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Την Άνοιξη του 1849 έκανε το γύρο της Πελοποννήσου. Αυτές τις έξη εβδομάδες που πέρασε στην Πελοπόννησο θα τις θυμόταν πάντοτε σαν τις πιο ειδυλλιακές της ζωής του και τα ελληνικά τοπία θα διατηρήσουν μια ιδιαίτερη θέση στο έργο του. Φιλοδοξούσε να εκδόσει ένα μεγάλο έργο για την τοπογραφία της Ελλάδας.

Old person of Sparta

Ένα από τα ‘limericks’ του Ληρ, που μιλάει για τον «Old Person of Sparta».

Το ταξίδι του μέσα από τα τοπία της Πελοποννήσου μπορούμε να το ανασυνθέσουμε τόσο από το ημερολόγιό του, όσο και από αυτά τα σχέδιά που από μόνα τους συνιστούν ένα ‘σχεδιαστικό ημερολόγιο’, χάρη στη συνηθειά του να σημειώνει πάνω τον ακριβή χρόνο αλλά και τις συνθήκες εκτέλεσής τους. Έτσι αν τοποθετούσαμε στη σειρά τα 17 τουλάχιστον σχέδια που έφτιαξε στην περιοχή της Σπάρτης στις 22, 23, 24 και 25 Μαρτίου του 1849 θα έχουμε μια ‘οπτικοποίηση’, σχεδόν κινηματογραφική, της διαδρομής του Ληρ μέσα στο τοπίο, με τις θέες που εκείνος επέλεξε να κρατήσει.

Το πιο πάνω σχέδιο το ζωγράφισε στις 23 Μαρτίου του 1849, στο αρχαίο θέατρο της Σπάρτης, όπου φαίνεται ότι κάθησε τουλάχιστον τρεις ώρες, μέχρι να δύσει ο ήλιος, ζωγραφίζοντας.

Το προσωπικό του ημερολόγιο μας συμπληρώνει την αίσθηση της απόλαυσης του τοπίου. Ο ευχάριστη ψυχική του διάθεση τον κάνει να βρίσκει τα πάντα υπέροχα, σε αντίθεση με τους περισσότερους ταξιδιώτες, ειδικά τους Βρετανούς, που βρίσκουν διαρκώς ευκαιρείες να γκρινιάζουν.

«23 Μαρτίου 1849. Απολαύσαμε τη Σπάρτη με το παραπάνω. Το θέατρο εποπτεύει όλη την πεδιάδα και η πελώρια οροσειρά του Ταΰγετου υψώνεται ολόκληρη μπροστά του. Η πορφυρή αποχρώση του κάτω μέρους της οροσειράς είναι εκπληκτική, – καθώς έρχεται σε αντίθεση με το λαμπερό παγωμένο-αστραφτερό ασήμι του λευκού χιονιού από πάνω. Ο Μιστράς φαίνεται να είναι ένα φανταστικό μέρος, μου θυμίζει το Αμάλφι, μόνο που από κάτω του αντί της θάλασσας έχει την πεδιάδα. Η μοναχική άγρια ηρεμία αυτού του σημείου, η μεγαλειώδης απεραντοσύνη ολόγυρα, οι αρχαίοι συνειρμοί του τόπου, και το γοητευτικό κλίμα, έκα­ναν αυτή τη μέρα πολύ απολαυστική. Το ηλιοβασίλεμα πήγαμε στη σύγχρονη πόλη της Σπάρτης, που φαίνεται ότι έχει σπίτια καλύτερα χτισμένα από αυτά που έχουν τέτοια μέρη. Εγκατασταθήκαμε σε ένα ‘Café’ και στις 6.45 δειπνήσαμε υπέροχα σε μια Τρατορία. Ακόμα και το κρασί, όλως περιέργως, ήταν πολύ καλό. Υπέροχα κομψοί Σπαρτιάτες με θαυμάσιες φορεσιές συνεχίζουν τη βόλτα τους ή δειπνούν μέσα στη σάλα της Τρατορίας.». Συνέχεια

Η κορυφή του Ταΰγετου, η ανατολή του ήλιου, η Κρήτη και ο μεγάλος καυγάς του Σαρτρ με τη Σιμόν ντε Μποβουάρ

περιμένοντας 1

Άη Λιάς, περιμένοντας τον ήλιο ν’ ανατείλει

Είχα πρόσφατα τη μεγάλη τύχη, χάρη στην προτροπή ενός πολύ καλού φίλου -και πολύ καλού γνώστη του βουνού- να ανέβω στην κορυφή του Ταΰγετου σε μια ξεχωριστή μέρα, μια μέρα όπου όλες οι συνθήκες του καιρού και της ατμόσφαιρας ήταν εξαιρετικές. Παρότι λοιπόν ούτε ιδιαίτερες γνώσεις φωτογραφικής τεχνικής έχω, ούτε κανέναν εξαιρετικό εξοπλισμό, μπόρεσα να τραβήξω αυτές εδώ τις φωτογραφίες. Η ανάβασή μας έγινε από τις 2:30 ως τις 5:30 π.μ., κάτω από το φως της πανσελήνου, έτσι ώστε να προλάβουμε να δούμε όλη τη διαδικασία της ανατολής από την κορυφή. Ας μην επιχειρήσω να περιγράψω αυτά που είδα, ελπίζω ότι οι φωτογραφίες θα δώσουν μια μικρή έστω ιδέα.

sartredebeauvoirΗ εμπειρία αυτή μου θύμισε κάτι που είχα διαβάσει, ένα περιστατικό που συνέβη τον Αύγουστο του 1937, με πρωταγωνιστές ένα από τα πιο διάσημα ζευγάρια στην ιστορία της ευρωπαϊκής διανόησης, τον Ζαν-Πωλ Σαρτρ και τη Σιμόν ντε Μποβουάρ. Ταξιδεύοντας μαζί στην Ελλάδα, πέρασαν και από τη Σπάρτη και τον Μυστρά. Συνέχεια

Ένας μοναδικός χάρτης της περιοχής του Μυστρά και της Σπάρτης το 1780

?????

Στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας στο Παρίσι, φυλάσσεται ένας χειρόγραφος χάρτης της κοιλάδας του Ευρώτα, έργο του Γάλλου ζωγράφου Φωβέλ. Πιθανότατα τον σχεδίασε το 1780, κατά το πρώτο ταξίδι που έκανε στην Ελλάδα. Ο ωραίος αυτός χάρτης (αν και όχι τόσο ακριβής όσο δείχνει εκ πρώτης όψεως) μας δίνει μια πολύ καλή ιδέα για τους οικισμούς εκείνης της εποχής, το Μιστρά, το Παρόρι, τη Μαγούλα και τ’ άλλα χωριά, για τους δρόμους που ήσαν τότε σε χρήση, αλλά και για τα ερείπια της Σπάρτης, όπως το θέατρο, που μπορούσαν να δουν οι περιηγητές. Μπορούμε να τον συγκρίνουμε τον αντίστοιχο χάρτη του Λε Ρουά, σχεδιασμένο δυόμιση δεκαετίες παλαιότερα.

«Χάρτης της πεδιάδας της Σπάρτης και των Αμυκλών»

Ο Louis-François-bastien Fauvel  (1753-1838), ήρθε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1780 για να σχεδιάσει τοπία και χάρτες για λογαριασμό του κόμη Choiseul-Gouffier. Επέστρεψε δυο χρόνια μετά, όταν ο κόμης διορίστηκε πρέσβης της Γαλλίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Από το 1786 ο Φωβέλ εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και το από το 1804 έγινε υποπρόξενος της Γαλλίας στην πόλη. Στο πιο κάτω χαρακτικό του Λουί Ντυπρέ τον βλέπουμε στο σπίτι του κάτω από την Ακρόπολη.

fauvel_a_athenes

Louis Dupré, «L’Acropolis. Vu de la Maison du Consul de France Mr Fauvel». Από το: Voyage à Athènes et à Constantinople, Paris: Dondey-Dupré, 1825.

Εικόνες της περιοχής της Σπάρτης του ’30 από την Αθηνά Ταρσούλη

3

Το κείμενο και τα σχέδια από το βιβλίο της ζωγράφου και συγγραφέως Αθηνά Ταρσούλη «Κάστρα και πολιτείες του Μοριά» (1936)  δίνουν μια ζωντανή και νοσταλγική, για μας, εικόνα -αν και κάπως εξειδανικευμένα βουκολική-  της περιοχής της Σπάρτης στο μεσοπόλεμο. Η Ταρσούλη φτάνει στη Σπάρτη από τα νότια, από το δρόμο του Γυθείου:

«Σαν αέρας περνούμε από σύδεντρα τοπία, από χάνια, χωριά και περιβόλια. Το αυτοκίνητο καταπίνει τις κορδέλες του δρόμου, ανεβοκατεβαίνοντας από κορφές σε κοιλάδες, από πλατώματα σε χαράδρες βαθουλές. Κοπάδια τα πετούμενα, ξαφνιάζονται στο πέρασμά μας και παίρνουνε το  φύσημά τους για βοσκοτόπι’αλαργινά, για μακρινές κορφές, γι’ άλλες λαγκάδες. Συνέχεια

17 Ιουνίου 1829: τα μέλη της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής περνούν τη γέφυρά του Ευρώτα

Image

Prosper Baccuet, «Pont de Eurotas» (Expédition scientifique de Morée – Atlas, 1835, pl. XXVIII).

Το χαρακτικό αυτό, δημοσιευμένο το 1835 στον Άτλαντα της Expédition scientifique de Morée, είναι ζωγραφισμένο από τον Prosper Baccuet (1797-1854), αξιωματικό του στρατού και ζωγράφο που μετείχε στην Επιστημονική Αποστολή του Μοριά έχοντας αναλάβει καθήκοντα τοπιογράφου. Μπορούμε, βέβαια, να συγκρίνουμε αυτή την κάπως άτεχνη ή υπερβολικά ‘ρομαντική’ απεικόνιση του γεφυριού του Κόπανου από τον Baccuet με την πολύ μεγαλύτερη ρεαλιστικότητα και ακρίβεια του αντίστοιχου έργου του Stackelberg. Η διαδρομή της αποστολής περιγράφεται από τον επικεφαλής της, τον Bory de Saint-Vincent. Στις 17 Ιουνίου του 1829 η ομάδα των Γάλλων, ερχόμενη από την Τριπολιτσά με κατεύθυνση προς το Μυστρά, φτάνει στο Χάνι του Βουρλιά.

Image

Bory de Saint-Vincent

«Aπό αυτό το γραφικό και πράσινο μέρος φάνηκε η πεδιάδα του Μιστρά σ’ όλη της τη μεγαλοπρέπεια: κλεινόταν από τις απόκρημνες και σκούρες πλαγιές του Πενταδάκτυλου, οι αγέρωχες κορφές του οποίου δεν είχαν ακόμα βγάλει τις λαμπερές τους κορώνες από πάγους· προσπερνώντας λοιπόν το δροσερό χωριουδάκι των Βουτιάνων, που έμεινε στα αριστερά μας με τις λεύκες του, κατεβήκαμε κατά μήκος ενός χειμάρρου πολύ βαθουλωτού, τα ασβεστολιθικά τοιχώματα του οποίου είναι σκαμμένα σε σπηλιές. Το μονοπάτι είναι αρκετά καλά χαραγμένο, αν και πετρώδες, και σε μερικά σημεία είναι σκαλισμένο σε σκαλιά· είναι ακόμα μια ολόκληρη λεύγα [γύρω στα 4 χλμ] από το Χάνι του Βουρλιά μέχρι τον Ευρώτα, τον οποίο περνάμε από μια πολύ γραφική γέφυρα (εικ. XXVIII), στην οποία μπαίνουμε περνώντας μέσα από ένα σωρό από βράχια που έχουν καταρρεύσει. Στην απέναντι όχθη η γέφυρα ενώνεται με τον δρόμο που έρχεται από το Λεοντάρι, για τον οποίο μίλησα πιο πάνω. Ο ποταμός, που έρχεται από τα βορειοδυτικά, φέρει στο σημείο αυτό το όνομα Καραβάς· το χάνει λίγο πιο κάτω στην πεδιάδα, αφού ενωθεί με τον παραπόταμο που έρχεται από την Αράχοβα, και παίρνει το όνομα Ίρης, και όχι Βασιλοπόταμος, όπως λανθασμένα επιμένουν να λένε οι περιηγητές, αντιγράφονταςς ο ένας τον άλλο, όπως και όλοι οι χάρτες, ως και το δικό μας φύλλο 6, της μεγάλης έκδοσης για το Μοριά, όπου γλίστρησε το λάθος αποδεικνύοντας τι μπορεί να κάνει η δύναμη της συνήθειας.

Κάτω από τη γέφυρα, το ποτάμι είναι βαθύ, στενό και γρήγορο· τα νερά του έχουν επίσης το πιο γλυκό χρώμα. Αιχμάλωτος από τη γέννησή του, ανάμεσα στις βραχώδεις κάθετες όχθες του, στον βάθος μιας στενής κοιλάδας, ανοίγει στη συνέχεια, σαν ένα κανάλι συχνά αρκετά πλατύ, μέσα από πελώριες ροδοδάφνες που μπλέκονται με γιρλάντες αρκουδόβατων. Από τη γέφυρα και μετά αρχίζει και αυτή η αφθονία των Cannevères (Arundo Donax, L.) τα οποία οι ποιητές αναφέρουν ως καλάμια, και οι ωραίες συστάδες των οποίων, που θωπεύονται νωχελικά από τους ανέμους, δικαίως έδωσαν στον ποταμό της Λακωνίας το επίθετο καλλιδόναξ

Bory de Saint-Vincent, Expédition scientifique de Morée. Section de sciences physiques, 1ος τόμος: Relation, Παρίσι 1836.

Image

Εδώ βλέπετε λεπτομέρεια του χάρτη του Μοριά της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής. Ο δρόμος που πήγαινε από την Τριπολιτσά  στο Μυστρά (με κόκκινο χρώμα) περνούσε από το χάνι του Κρεβατά (Khani de Kravata) , το χάνι του Βουρλιά (Khani de Vourlia) και το γεφύρι του Κόπανου (Kopano-Gephyri).

Μπορείτε να δείτε εδώ έναν νεότερο χάρτη, γύρω στο 1900, με τον ίδιο δρόμο και τα χάνια κατά μήκος του.

Επίσης, μπορείτε να δειτε και άλλους χάρτες και απόψεις της περιοχής της Σπάρτης που δημοσίευσε η Γαλλική Επιστημονική Αποστολή.

Ο Αλμπέρ Καμύ για το πέρασμά του από τη Σπάρτη το 1955

the-famous-pose-of-albert-camus1

Ο φιλόσοφος και συγγραφέας Αλμπέρ Καμύ γεννήθηκε στις 7 Νοεμβρίου του 1913 στην, γαλλική τότε, Αλγερία. Την Άνοιξη του 1955 έκανε ένα ταξίδι στην Ελλάδα. Στα Τετράδιά του περιγράφει και την διαδρομή του από το Ναύπλιο στη Σπάρτη :

BON 1932 Pantanassa

φωτογραφία του Antoine Bon

«Πρωινή αναχώρηση για τη Σπάρτη, κάτω από έναν φοβερό ήλιο. Πλατιές κοιλάδες, κάθε μια ένα βασίλειο από ελιές και υπερήφανα κυπαρίσσια, άγονα βουνά, αραιά και που ένα χωριό, η Ελλάδα εδώ είναι έρημη. Μόνο τα πρόβατα, βαμμένα ροζ, πράσινα και κόκκινα, την διασχίζουν. Μέσα στην πεδιάδα του Ευρώτα, η Σπάρτη κάτω από τον χιονισμένο Ταΰγετο απλώνει τους πορτοκαλεώνες της, το δυνατό άρωμα των οποίων δεν μας αφήνει πια. Στον ερειπωμένο Μυστρά πτήσεις από περιστέρια. Ένα γαλήνιο μοναστήρι με ασβεστωμένους τοίχους, ανοίγει στην πελώρια πεδιάδα της Λακωνίας, όπου οι ελιές, ωραία στρογγυλεμένες, ξεχωρίζοντας η μία απ’την άλλη, ριγούν κάτω από έναν αδυσώπητο ήλιο.»