Το πρώτο ζωγραφικό τοπίο του Ευρώτα (1754)

Image

Αυτή είναι η παλαιότερη γνωστή ζωγραφική απεικόνιση του τοπίου του Ευρώτα. Το σχέδιο είναι του αρχιτέκτονα Λε Ρουά, που ταξίδεψε στη Σπάρτη το 1754. Ο ίδιος σχεδίασε και τον χάρτη της κοιλάδας του Ευρώτα. Το χαρακτικό έχει τίτλο: «Άποψη του Δρόμου της Σπάρτης», καθώς ο Λε Ρουά θεωρούσε ότι εκεί βρισκόταν ο Δρόμος που αναφέρεται από τον Παυσανία. Το συνοδεύει από την εξής περιγραφή:

«Ο Δρόμος ήταν ένα είδος σταδίου όπου ασκούνταν στο τρέξιμο οι νέοι Σπαρτιάτες: είναι πολύ ερειπωμένος. Σε μία πλευρά του, από τη μεριά του Ευρώτα, βλέπει κανείς, πολλά βάθρα γεμάτα επιγραφές που μας μαθαίνουν ιδιαίτερα τα ονόματα εκείνων που πήραν βραβεία στους αγώνες. Δεν τις δίνω εδώ, τις έχει αντιγράψει ο κ. Φουρμόν και βρίσκονται, μαζί με πολλές άλλες στη Βιβλιοθήκη του Βασιλιά, όπου μπορεί κανείς να τις δει· όμως, στην Άποψη του Δρόμου, έχω παραστήσει τη μορφή μιας από αυτές τις βάσεις. Για να τον ζωγραφίσω, κάθισα σε ένα κάπως ψηλό σημείο, για να φαίνεται ο Ευρώτας, και για να δείξω τη θέση του ποταμού ανάμεσα στον Δρόμο και το βουνό που βρίσκεται στα δεξιά, και πάνω στο οποίο ήταν χτισμένο το φρούριο Μενελάιο· το άλλο βουνό στα αριστερά είναι ο Θόρναξ.»

Τόσο από το σχέδιο, όσο και από την περιγραφή, καταλαβαίνουμε ότι αυτό που εικονίζεται στην πραγματικότητα είναι τα ερείπια του ιερού της Ορθίας Αρτέμιδος, και συγκεκριμένα του μικρού ρωμαϊκού αμφιθεάτρου, όπου και σήμερα μπορεί να δει κανείς και τα βάθρα με τις επιγραφές που αναφέρει ο Λε Ρουά.

Το ενδιαφέρον όμως αυτής της εικόνας δεν έχει κάνει μόνο με την ιστορία της αρχαιολογίας, αλλά με ότι ο Λε Ρουά ανέβηκε, όπως λέει, σε ένα ψηλό σημείο κυρίως για να αποδώσει –για πρώτη ίσως φορά– το τοπίο του Ευρώτα και των λόφων του Μενελάιου.

1833: Ο Ευρώτας στην πρώτη σελίδα

Image

Αυτό είναι το πρωτοσέλιδο του αγγλικού περιοδικού The Penny Magazine, της 3ης Αυγούστου του 1833. Η εικόνα με την παλιά γέφυρα του Ευρώτα είναι «κλεμμένη» από το χαρακτικό του Stackelberg, που είχε πρόσφατα κυκλοφορήσει στη Γαλλία (μπορείτε να το δείτε εδώ). Δεν πρέπει να παραχωρήθηκε από τον Stackelberg, καθώς πουθενά δεν αναφέρεται το όνομά του, αλλά θα αντιγράφηκε από κάποιον Βρετανό χαράκτη.  Συνέχεια

Η γέφυρα του Ευρώτα το 1813, ζωγραφισμένη από τον Stackelberg

1813 Stackelberg LA GRECE L'Eurotas (Gefyra) 1

Ο Stackelberg έφτασε στο Μιστρά, στις 21 Ιουνίου του 1813,αφού διέσχισε τη Λαγκάδα του Ταϋγέτου. Έμεινε δέκα μέρες, που τις πέρασε ζωγραφίζοντας μεγάλα πανοραμικά τοπία της περιοχής της Σπάρτης. Την 1η Ιουλίου, αφού έκανε «ένα αναζωογονητικό μπάνιο στα υπέροχα καθαρά νερά του γραφικού Ευρώτα», αναχώρησε για την Τριπολιτσά. Φτάνοντας στη γέφυρα «του Κόπανου», που έστεκε όρθια μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, ζωγράφισε αυτήν εδώ την άποψη. Ο βαρόνος Otto Magnus Stackelberg (1786-1837) είχε γεννηθεί στο Ταλίν της Εσθονίας και είχε σπουδάσει στη Γερμανία. Η αριστοκρατική οικογένειά του τον προόριζε για διπλωμάτη, αλλά όταν πήγε στην Ιταλία κατάλαβε ότι αυτό που ήθελε ήταν να ταξιδεύει, να ζωγραφίζει και να λατρεύει την τέχνη και την φύση. Το χαρακτικό του Ευρώτα περιλαμβάνεται στον μνημειώδη τόμο, με τίτλο La Grèce, που εξέδωσε το 1830-1834 στο Παρίσι. Συνοδεύεται από το εξής κείμενο: Συνέχεια

Ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι ζωγράφισε τον Ευρώτα;

Image

Ναι! Εδώ βλέπουμε τον Ευρώτα όπως απεικονίζεται στον πίνακα «Η Λήδα και ο Κύκνος» του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Για την ακρίβεια, βέβαια, πρόκειται για ένα αντίγραφο (ένα από τα πολλά ) του έργου, ζωγραφισμένο από έναν μαθητή του ζωγράφου γύρω στο 1510-1515, που βρίσκεται στην Πινακοθήκη Μποργκέζε στη Ρώμη. Ο πρωτότυπος πίνακας, ένας από τους πιο περίφημους του Λεονάρντο, είναι σήμερα χαμένος. Πιθανώς να καταστράφηκε επίτηδες, λόγω του «άσεμνου» χαρακτήρα του. Τον γνωρίζουμε όμως από τα πάρα πολλά αντίγραφά του, αλλά και από προσχέδια του ίδιου του Ντα Βίντσι. (Μπορείτε να δείτε εδώ ολόκληρο τον πίνακα σε υψηλή ανάλυση)

«Η Λήδα και ο Κύκνος» υπήρξε, από την Αναγέννηση και μετά, ένα από τα πιο δημοφιλή θέματα των ζωγράφων, και ο λόγος ήταν ότι τους έδινε την ευκαιρία να φτιάξουν πολύ αισθησιακούς πίνακες, να απεικονίσουν όχι μόνο το γυμνό γυναικείο σώμα αλλά, κατά κάποιον τρόπο, και την ίδια την ερωτική πράξη. Και το σκηνικό είναι το –φανταστικό βέβαια–  τοπίο του Ευρώτα, εκεί όπου ο μεταμφιεσμένος σε Κύκνο Δίας βρήκε τη γυναίκα του βασιλιά της Σπάρτης, ενώθηκε μαζί της για να γεννηθούν η θεϊκή Ελένη και οι δίδυμοι γιοι του Δία, οι Διόσκουροι.