Χαρά και οργή: μια βόλτα στις όχθες του Ευρώτα

DSC_0050

Οι όχθες στον Ευρώτα δεν είναι κάποιο απόμακρο εξωτικό μέρος. Αρκει να κάνεις 5 με 10 λεπτά με τα πόδια από εκεί που τελειώνει η πόλη της Σπάρτης -ή λίγα περισσότερα από το κέντρο της πόλης- και φτάνεις εκεί όπου οι πορτοκαλιές συναντούν τα δέντρα του ποταμού. Και αντικρίζεις μια διπλή εικόνα, που σου γεννά αλληλοσυγκρουόμενα συναισθήματα:

– Από τη μια χαρά· και θαυμασμός για την πεισματική ζωντάνια του ποταμιού και της φύσης, που βρίσκει δύναμη να αντέχει και να ξαναγεννιέται, παρ’όλα τα απανωτά και σκληρά χτυπήματα που δέχεται. Περπατάς κάτω από πλατάνια και καλαμιώνες, ανάμεσά τους αντικρίζεις στο βάθος τον Ταΰγετο και τα Μενελάια, ακούς τα νερά, τα πουλιά, τα βατράχια. Μέσα σε λίγα λεπτά έχεις βγει από τον κόσμο της πόλης και είσαι αλλού.  Σκέφτεσαι πόσο παραδεισένιο θα μπορούσε να είναι- αυτό το μέρος δίπλα στην πόλη, ένας φυσικός κήπος της. Τι υπέροχους περίπατους θα έκαναν και οι κάτοικοί της, και οι επισκέπτες της, εδώ, ανάμεσα ομορφιές της φύσης και μνήμες της ιστορίας και των μύθων.

DSC_0012 DSC_0030

DSC_0029DSC_0043   DSC_0048  DSC_0051DSC_0044

Σκέφτεσαι πώς σε παλιότερες εποχές, λογοτέχνες και ζωγράφοι έρχονταν στις ίδιες αυτές όχθες του Ευρώτα -τραβηγμένοι από το διάσημο μυθικό όνομά του- τις ζωγράφιζαν και τις εξυμνούσαν σαν ένα παραδεισένιο σκηνικό. (μερικούς τους έχουμε δει σε αυτό το blog: PapetyRichmond, de Curzon, ΜαλέαςDidot, Φλωμπέρ, K. Πασαγιάννης, Καζαντζάκης, κ. α.) Πώς κάποτε μπορούσαν εδώ να περπατούν και να απολαμβάνουν, να θαυμάζουν, να εμπνέονται ποιήματα (Πώλ Μπουρζέ, Ρίτσος), να τραβούν φωτογραφίες (Fred Boissonnas, Hans HoldtRobert McCabePeter Anthony Hutton), να φαντασιώνονται εικόνες των μύθων (Point). 

– Την ίδια στιμή, όμως, αυτή η χαρά πνίγεται από την οργή. Ή, ακόμα χειρότερα, από την απελπισία. Και την ντροπή. Όλο αυτό το καταπληκτικό μέρος αντιμετωπίζεται σαν ένας μεγάλος ανοιχτός σκουπιδότοπος. Πώς να χαρακτηρίσεις αυτούς που συνεχίζουν πεισματικά να αφήνουν σωρούς από κάθε λογής σκουπίδια και μπάζα, ακατάπαυστα και οπουδήποτε; Σε κάθε βόλτα σου βρίσκεις και τα νέα τους κατορθώματα.

DSC_0037

DSC_0017

αυτό είναι πραγματικά δολοφονικό: μεγάλες ποσότητες από σπασμένα τζάμια δίπλα στο μονοπάτι

DSC_0035    DSC_0038

Λίγο πιο πέρα συναντάς μέσα στην κοίτη του ποταμού τεράστια μηχανήματα να την ισοπεδώνουν και την «διαμορφώνουν». Κάθε χρόνο το ίδιο. Σίγουρα η κοίτη χρειάζεται κάποια επίβλεψη, καθαρισμό, πρόβλεψη για τυχόν πλημμύρες (που σε μεγάλο βαθμό οφείλονται στις εγκληματικές παρεμβάσεις σε διάφορα σημεία του ποταμού, αλλά και στην συνεχή καταπάτηση της ευρύτερης κοίτης του).  Όμως αυτό που γίνεται είναι κάτι άλλο: το ποτάμι αντιμετωπίζεται σαν ένα «πρόβλημα» και «κίνδυνος», που οφείλει να πάψει στην ουσία να είναι ποτάμι, να χάσει τα φυσικά του χαρακτηριστικά.

DSC_0150 DSC_0146

Και το θέμα δεν είναι τόσο η όψη. Ο Ευρώτας κρύβει έναν μοναδικό και απειλούμενο πλούτο, τα ψάρια του, που ανήκουν σε ενδημικά είδη, είδη δηλαδή που σε όλο τον κόσμο δεν υπάρχουν παρά μόνο σε αυτό το μικρό ποτάμι. Αυτά τα «έργα» καταστρέφουν διαρκώς τα σπίτια τους, τους χώρους όπου ζουν και αναπαράγονται.

Μια επιστημονική έκθεση του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών για τον Ευρώτα εκτιμά ότι «η ιχθυοπανίδα του Ευρώτα βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο». Και μια από τις αιτίες είναι «η απώλεια των ενδιαιτημάτων» των ψαριών, η «συρρίκνωση του ζωτικού χώρου» τους.

DSC_0145  DSC_0149

Οι μελετητές του ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ. διαπίστωναν συχνά ότι αυτό οφείλεται στις

«έντονες κατασκευαστικές εργασίες σε μεγάλα τμήματα του ποταμού (ευθυγραμμίσεις και διευθετήσεις, και απομάκρυνση αδρόκοκκου υλικού). Σκαπτικά μηχανήματα διεύρυναν την ενεργή κοίτη του ποταμού και αφαιρούσαν χαλίκια για την κατασκευή αντιπλημμυρικών αναχωμάτων. Αυτές οι μορφολογικές τροποποιήσεις έχουν καταστροφικές συνέπειες στους ιχθυοπληθυσμούς λόγω της σημαντικής απώλειας ενδιαιτημάτων […] η δραματική μείωση της αφθονίας των ψαριών γύρω από την Γέφυρα της Σπάρτης είναι αποτέλεσμα της εξαφάνισης όλων των διαθέσιμων ενδιαιτημάτων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως καταφύγια για την αντίσταση τους στις υψηλές ροές του χειμώνα.» (Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών – Ινστιτούτο Εσωτερικών Υδάτων, Εκτίμηση κινδύνων από την διαχείριση των υδάτων, Αθήνα 2009. κεφ. 3.4.6. «Επιπτώσεις στη βιολογική κατάσταση του Ευρώτα», σ. 45-49)

DSC_0153

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s