Ο Ευρώτας το Μάη (όπως τον περιέγραψε ο Εντμόν Αμπού το 1852)

Félix-Henri Giacomotti, Edmond About,  1858

Félix-Henri Giacomotti, Edmond About, 1858

Ήταν τέτοια εποχή, μέσα Μάη του 1852, όταν έφτασαν στον Ευρώτα τρεις νεαροί φίλοι που έκαναν το ταξίδι από την Αθήνα στη Σπάρτη. Ο ένας ήταν ο Εντμόν Αμπού (Edmond About, 1828-1885), σημαντικός συγγραφέας και δημοσιογράφος των μέσων του 19ου αιώνα, υπότροφος της, νεοϊδρυθείσας τότε, Γαλλικής Σχολής Aθηνών. Τις εμπειρίες του κατέγραψε στα βιβλία του Η Σύγχρονη Ελλάδα (La Grèce contemporaine, 1854) και Ο βασιλεύς των ορέων (Le roi des montagnes, 1856), που γνώρισαν μεγάλη επιτυχία, αλλά προκάλεσαν –ειδικά το δεύτερο– αντιδράσεις τότε στην Ελλάδα για τον ειρωνικό τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζαν πολλές όψεις της χώρας. Μαζί του ήταν ο αρχιτέκτονας Charles Garnier και ο ζωγράφος Alfred de Curzon, υπότροφοι τότε της αντίστοιχης Γαλλικής Σχολής, της Ρώμης, Θα αναφερθούμε μια άλλη φορά σ’αυτούς, ας δούμε τώρα την περιγραφή του Αμπού:

About,exof

«Ο Ευρώτας είναι το πιο όμορφο ποτάμι του Μοριά. Δεν θα πω ότι μπορείς να ρίξεις μέσα ατμόπλοια, ούτε ακόμα και βάρκες με κουπιά, όμως είναι ένα αληθινό ποτάμι, όπου βρίσκεις νερό όλες τις εποχές.

Ο Ιλισσός απλά μουσκεύει όταν βρέχει· ο Κηφισός έχει πάντα νερό, αλλά χωρίζεται σε πολλά μικρά ρυάκια που θα θυμίζανε στην Μαντάμ ντε Σταλ το ρυάκι της rue du Bac. Ο δρόμος πού μας οδηγούσε στη Σπάρτη μας έρριξε εντελώς ξαφνικά στο ωραιότερο μέρος του Ευρώτα. Η κοίτη του μπορεί να έχει εκεί δεκαπέντε μέτρα πλάτος· το νερό, πολύ καθαρό και πο­λύ γρήγορο, κυλάει μέσα σε μια κοίτη από λεπτή άμμο, ανάμεσα σε δυο πυκνές συστάδες από δέντρα πίσω από τα οποία υψώνονται ωραίοι βράχοι, μεγάλοι, κοφτοί, με ένα χρώμα πότε κοκκινωπό, πότε χρυσαφί. Η γέφυρα έχει ένα μόνο, πολύ τολμηρό, τόξο: Είναι βενετσιάνικη κατασκευή. Ιτιές, λεύκες και πελώρια πλατάνια συνωθούνται μέχρι ασφυξίας στην άκρη του νερού: θα λέγαμε ότι εδώ θάπρεπε να γινόταν μια μικρή πλατεία για να κάθεσαι βλέπεις να περνά ο Ευρώτας.Εδώ οι ροδοδάφνες είναι αληθινά δέντρα, μεγαλύτερα από ει­κοσάχρονες βελανιδιές. Δεν πρέπει να νομίσει κανείς πάντως, όπως πολλοί πιστεύουν λόγω του κ. Σατωμπριάν, ότι δεν τις βρίσκεις παρά μόνο στον Ευρώτα. Είχαμε κατασκηνώσει ανάμεσα σε πλατύφυλλες συκιές, ελιές με λεπτό φύλλωμα, δέντρα του Ιούδα, άγρια κλήματα, πράσινες βελανιδιές, φουντωμένες αγριοτριανταφυλλιές, σπάρτα και εκείνα τα ψηλά καλάμια πού είναι κοινά στην Ιταλία και πού το στέλεχος τους φθάνει καμιά φορά τα είκοσι πό­δια ύψος. Εδώ ήταν πού ξαναβρήκα για πρώτη φορά αυτά τα ωραία δασικά μονοπάτια, τα τόσο άγρια και τόσο απολαυ­στικά που τα είχα σχεδόν ξεχάσει από τη Γαλλία. Σίγουρα σ’αυτήν εδώ την απολαυστική γωνιά ήρθε ο Δίας μεταμορφωμένος σε κύκνο, να κάνει κόρτε στη Λήδα και ίσως να γευματίσαμε κάτω από τη φυλλωσιά πού χρησίμεψε για βεστιάριο στη μετα­μόρφωσή του.

Οι δυο καλλιτέχνες πού ταξίδευαν μαζί μου και πού κάθε μέρα κατηγορούσαν την Ελλάδα ότι δεν διαθέτει πρώτα πλάνα, της τα συγχώρησαν όλα χάρη στον Ευρώτα και στη Λακωνία. Ο κάμπος της Σπάρτης γόνιμος και κατάφυτος με πανέμορφα δέντρα, απλώνεται ανάμεσα σε μια σειρά από χαριτωμένους λόφους και την πελώρια οροσειρά του Ταΰγετου, γεμάτη έλατα και σκεπασμένη με χιόνια. Είναι ο πιο μεγαλοπρεπής ορίζοντας πού έχω δει, μετά το κάμπο της Ρώμης, που θα είναι πάντα πάνω από κάθε σύγκριση. Όταν κοιτάζεις για πρώτη φορά αυτόν τον τόπο, όταν από το ύψος ενός βουνού, βλέπεις να ξετυλίγεται η Λακωνία, νιώθεις κατάπληξη. Ο Πάρις πρέπει να ήταν πολύ ωραίος, για να δεχτεί η Ελένη να αφήσει μια τέτοια χώρα. […]

Η Λακωνία δεν είναι να τη λυπάσαι. Είναι αλήθεια ότι δεν έχει πια ούτε τους νόμους του Λυκούργου, ούτε αύτη την τεχνητή οργάνωση πού μεταμόρφωσε βίαια ένα λαό ανθρώπων σε ένα σύνταγμα στρατιωτών· έχασε αύτη τη άγρια ισχύ που καταχράτο για να καταπιέζει τους γείτονες της και να δημι­ουργεί είλωτες· αλλά της μένει μια εύφορη γη, καλή για το όργωμα, καλή για φύτεμα· πλατιές σκιές κάτω από τις μουριές και τις συκιές, νερά δροσερά και διάφανα· ο Ταΰγετος, πού το μέτω­πο του θα χανόταν μέσα στα σύννεφα, αν υπήρχαν σύννεφα· της μένει τέλος ο πιο όμορφος λαός του κόσμου. Ο Βιργίλιος έχοντας καταληφθεί ήδη απ’ αυτή τη ραθυμία πού θα τον έστελνε στον τάφο, νοσταλγούσε την Ελλάδα, όπως όλοι όσοι την έχουν δει· αλλά ό,τι επιθυμούσε πάνω απ’όλ ήταν να δει τις παρθένες της Λακωνίας να χορεύουν πάνω στον Ταΰγετο τους ιερούς χορούς του Βάκχου. Δεν έχουν εκφυλι­σθεί διόλου αυτές οι χαριτωμένες αδελφές της Ελένης και της Λήδας αλλά δεν χορεύουν παρά μια φορά το χρόνο και σπρώχνουν το άροτρο.

Η γενική όψη της Λακωνίας, φέρνει κυρίως στο μυαλό το πνεύμα της δύναμης. Ωστόσο, βρίσκεις και τοπία γεμάτα τρυφε­ρότητα. Τέσσερις ώρες αφού αφήσαμε τη Σπάρτη, βαδίζαμε μέσα σ’ ένα όμορφο δάσος που το καινούργιο του φύλλωμα έλαμπε από το πιο ωραίο πράσινο σμαράγδι. Ένα παχύ χορτάρι έφτιαχνε παντού παχιά ταπέτα στα πόδια των δρυών και των αγριελιών· ωραία χρυσά σπάρτα και μεγάλα ρείκια, τόσο ψηλά σαν μικρά δέντρα, μπερ­δεύονταν με τα σκίνα και με τις κουμαριές. Χίλια διαπεραστικά αρώματα, πού βγαίνανε απ’το χώμα, που αναδύονταν από τα φυλλώματα, ή τα έφερνε η αύρα και γω δεν ξέρω από που, ενώνονταν για να μας μεθύσουν. Σε κάθε βήμα συναντούσαμε μια μικρή νεροσυρμή που έπεφτε από κάποιο βράχο, για να μας δροσίσει τη θέα : ή ένα μικρό ρυάκι που μας ακολουθούσε εδώ κι ένα τέταρτο της ώρας, αόρατο και αθόρυβο κάτω από τα χόρτα, και που ένα ελαφρό μουρμούρισμα, μια ασημένια αντανάκλαση το πρόδιδε ξαφνικά. Ιδού οι πιο έξοχες απολαύσεις πού βρίσκεις στην Ελλάδα, μετά, ή ίσως και πριν, από την ευχαρίστηση να θαυμά­σεις τα αριστουργήματα: λίγο δροσερό νερό κάτω από έναν γλυκό ήλιο. Και μη νομίσετε ότι για να νιώσετε αυτές τις ομορφιές χρειά­ζεται νάχετε την ψυχή του Ρουσσώ πού έκλαιγε μπροστά σ’ ένα λουλούδι κλιματίδας: οι Τούρκοι πού δεν είναι τρυφεροί, αναστε­νάζουν ακόμα στο άκουσμα και μόνο του ονόματος της Ελλάδας· και στις άνοστες πεδιάδες της Θεσσαλίας φωνάζουν χύνοντας δά­κρυα : ‘Α, εκείνα τα δροσερά νερά πάνω στα βουνά!’»

Edmond About, La Grèce contemporaine, Παρίσι 1854.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s